Komponując witraż

17 maja 2014 roku w Filharmonii im. Karola Szymanowskiego w Krakowie mogliśmy usłyszeć światowe prawykonanie The Stained Glass Island II, kompozycję znakomitego włoskiego kompozytora Paolo Boggio. Wydarzenie swą obecnością uświetnił sam twórca, który przysłuchiwał się krakowskiej orkiestrze pod batutą Massimiliano Caldiego.

witra

Paolo Boggio studiował kompozycję w Konserwatorium w Alesandrii oraz na Academia Nazionale di Santa Cecilia w Rzymie. Jest także absolwentem studiów podyplomowych w Royal College od Music w Londynie. Obronił doktorat z kompozycji w Konserwatorium w Birmingham. W Polsce nie jest znanym kompozytorem, a przynajmniej nie był do 2012 roku, kiedy za The Stained Glass Island II został nagrodzony II miejscem na I Międzynarodowym Konkursie Kompozytorskim im. K. Szymanowskiego w Katowicach.
Jest laureatem prestiżowych konkursów kompozytorskich jak: “3rd Garth Newel International Composition Competition” na utwór kameralny (USA, Virginia, 2013); “2009 Portland Chamber Music Composers Competition” (USA); “2007 Left Coast Chamber Ensemble’s Composition Contest (San Francisco, USA); “2005 International Composition Prize for Orchestra – Ciutad de Tarragona” (Hiszpania, 2005) i inne. Jego dzieła były wykonywane przez zespoły muzyczne i orkiestry we Włoszech i na świecie.

Boggio tworzy także muzykę filmową. W 1998 roku, na zlecenie włoskiej Cineteque, skomponował muzykę do filmu „Frate Sole” w reżyserii Corsi’ego/Faleny (film niemy; Włochy, 1918), którego oryginalna ścieżka dźwiękowa zaginęła. Jego utwory ukazują się nakładem RaiTrade Musical Editions oraz Berben Editions. Jego eklektyczny styl łączy ze sobą archaiczne gesty ze zmysłem parodii, asymilując obie te cechy do postaci dramatycznego konstruktywizmu w imię estetycznego i etycznego „wezwania do porządku” (J. Cocteau).
Szalenie intryguje kompozycja The Stained Glass Island II, która jest niczym mozaika. Składa się z wielu elementów, czasem odrębnych do tego stopnia, że zdawałyby się tworzyć skrajnie różne utwory. Zainspirowana litografiami i wierszem Oskara Kokoschki Die trӓumen Knaben.
Dzieło wchodzi do kompozycji orkiestrowych, współtworzących szerszy projekt kompozycyjny (rozpoczęty w roku 2004). Całość podzielona jest na epizody, które samodzielnie nie mają żadnego znaczenia. Zyskują je dopiero w odniesieniu do całości. W utworze tym na szeroką skalę znalazła zastosowanie technika motetu izorytmicznego (technika kompozytorska, która pojawiła się we Francji w XIV wieku. Opisana jest w traktacie Ars nova Filipa de Vitry (ok. 1320). Polega na zastosowaniu tzw. ordo – periodycznego powtarzania schematu rytmicznego i melodycznego lub tylko jednego z nich. Rytmikę izorytmiczną stanowiło 6 modi – schematów rytmicznych opartych na greckich stopach metrycznych. Zjawisko stosowane było już w najstarszym gatunku wielogłosowej muzyki europejskiej, czyli w organum ze szkoły Notre-Dáme. Najpopularniejszym gatunkiem, w którym wykorzystywano technikę izorytmiczną, był motet). Imponujący jest także finał w charakterze ostinato, który wieńczy całe dzieło przepychem i militarnym wydźwiękiem.
W kompozycji tej znacząca jest obsada. Poszerzona perkusja, harfa, flet piccolo to tylko początek. Już od pierwszego akordu na myśl przychodzi Wagner. Mimo wielości motywów, wszystkie partie (smyczkowe, sekcji dętej i perkusji) zgrane są doskonale. Zaskakiwać mogą momenty zwrotów harmonicznych, dynamicznych, ale nie są one bezzasadne. Boggio świadomie nawiązuje do kompozytorskiej techniki witrażu, gdzie elementy łączące poszczególne frazy są subtelne, ale jednocześnie znaczące. Całość przypomina muzykę filmową, gdzie akcja toczy się poza tym, co znane. Wielość dysonansów i poszarpana rytmika odzwierciedlają dzieła Kokoschki. Zapraszam do zapoznania się z pierwszą częścią The stained glass island I (2004). Nie jest to kompozycja łatwa w odbiorze, jednak warta uwagi.

27.05.2014

więcej w dziale Scena: